Space Vector Modulation

Bu yazıdan önce FOC yazımı okumalısınız.

Yıldız bağlı motorumuza aşağıdaki gibi  3 ayrı anahtarla V voltajını uyguladığımızı varsayalım. a, b, c anahtarları sırasıyla V_1, V_2, V_3 gerilimlerini üretir.

SPWM1

Şekil 1

a, b, c anahtarları 2 konumlu anahtarlardır. O halde anahtarların 0 ve 1 durumlarına ilişkin V_1, V_2, V_3 faz voltajlarını ve va, vb, vc bobin voltaj degerlerini  hesaplayıp tabloda göstererelim.

Örneğin a=0 b=0 c=1 durumu için V_1=0, V_2=0, V_3=V den va, vb ve vc yi hesaplayalım.

(Motor endüktanslarını R direnci gibi düşünürseniz her bir dirençde düşen gerilimi Ohm kanunundan kolayca hesaplayabiliriz)

a=0, b=0 ve c=1 için V_1=0, V_2=0, V_3=V

va=vb= \frac{V*\frac{R}{2}}{R+\frac{R}{2}}=\frac{V}{3}
vc=V-va=\frac{2V}{3}

a,b,c nin tüm 0 ve 1 değerleri için V_1, V_2, V_3, va, vb, vc değerlerini hesaplarsak aşağıdaki tabloyu  oluşturabiliriz.

SPWM2

Şekil 2

Şimdi bu tablodaki verilerle 3 fazlı voltajın dalga şeklini elde etmeye çalışalım.
Yapılması gereken tablodaki va, vb, vc voltajlarını uygun sıraya sokmak.

SPWM3

Şekil 3

Her 60 derece bir segment değişmekte ve voltajlarda +/- \frac{V}{3} artışı olmaktadır.  Örneğin a fazını ele alalım

V_s=\frac{2V}{3}*cos(60*s)=\frac{2V}{3}  s sektor numarası olmak uzere  0 .. 5 için her bir sektörde sargıda dusen voltaj bulunabilir. Her bir vektörün boyu \frac{2V}{3} dür.

Vektörleri diyagrama yerleştirirsek

SPWM4

Şekil 4

a, b, c anahtarları ile elde edilen 8 vektörden 2'si sıfır boyutlu vektördür ve merkezdedir. Diğer 6 vektör  60 derecelik açılarla grafiğe yerleştirilmiştir.

Her 60 derecede bir sektör değiştirilerek elde edilen ve pozitif yönde sıralamaları V_4, V_6, V_2, V_3, V_1V_5 vektörleri sırayla kullanarak sıçraya sıçraya hareket eden döner vektör üretiriz.

Sıçrayarak daireyi 6 hamlede tamamlayan döner vektör yerine düzgün dairesel hareket yaparak dönen bir vektör üretmek istersek ne yapacağız?

Şekil 5 de V_4 ve V_6 vektörlerini ele alalım.

SPWM5

Şekil 5

 a, b, c anahtarları konumlarıp  6 vektörden istenen vektör seçilir ardından da duty ile oynayarak seçilen vektörün modülünü ayarlarız.

Kırmızı (V_4) ve mavi (V_6) olarak gösterilen vektörlerden V_4   a=1, b=0, c=0 anahtarlaması ile yapılır. V_6 ise, a=1, b=1, c=0 anahtarlaması ile yapılır.

V_4 vektörünün boyu  a=1, b=0, c=0 ve a=0, b=0, c=0 anahtarlaması ile kısaltılabilir.  V_6 vektörünün boyu ise a=1, b=1, c=0 ve a=1, b=1, c=1 anahtarlaması ile kısaltılabilir. (0 ve 7 nolu sektörlerin sıfır volt ürettiğini hatırlayın.)

V_m vektörünün boyu V_6 nın Ton süresi ile V_k vektörünün boyu ise V_4 vektörünün Ton süresi ile ayarlanabilir. Bileşke vektör V_y  ise V_m ve V_k dan elde edilir.

SPWM6Şekil 6

|V_m|=\frac{2}{3}V\frac{T_1}{T}
|V_k|=\frac{2}{3}V\frac{T_2}{T}

|V_y| vektörünü ise |V_m| ve |V_k| cinsinden yazabiliriz.

SPWM7Şekil 7

|V_y|cos(\alpha)=|V_k| + |V_m|*sin(30)=|V_k| +\frac{1}{2}|V_m|
|V_y|sin(\alpha)=|V_m|*cos(30)=\frac{\sqrt{3}}{2}|V_m|

|V_m|=\frac{2}{\sqrt{3}}*|V_y|*sin(\alpha)        den        |V_y|cos(\alpha)=|V_k| + \frac{2}{\sqrt{3}}|V_y|*sin(\alpha)*\frac{1}{2}

|V_k|=|V_y|*(cos(\alpha)-\frac{1}{\sqrt{3}}sin(\alpha))=\frac{2}{\sqrt{3}}*|V_y|*sin(\alpha+120)

|V_k|=\frac{2}{\sqrt{3}}*|V_y|*cos(\alpha+30)

|V_m|=\frac{2}{3}V\frac{T_1}{T}=\frac{2}{\sqrt{3}}*|V_y|*sin(\alpha)
|V_k|=\frac{2}{3}V\frac{T_2}{T}=\frac{2}{\sqrt{3}}*|V_y|*cos(\alpha+30)

|V_y| düzgün dairesel döner vektörümüzün modülüdür.
|V_k|=|V_m|=\frac{2}{\sqrt{3}}*|V_y|=\frac{2}{3}V sınır şartından  |V_y|=\frac{V}{\sqrt{3}} buluruz.  |V_y| yi daha buyuk secersek SVPWM sinusel voltaj üretme yeteneğini kaybeder ve dalga şekli bozulur. Fakat  |V_y| yi daha küçük seçebiliriz.

T_1=T\sqrt{3}\frac{|V_y|}{V}*sin(\alpha)
T_2=T\sqrt{3}\frac{|V_y|}{V}*cos(\alpha+30)

|V_y|=\frac{V}{\sqrt{3}} seçilirse

T_1=T*sin(\alpha)
T_2=T*cos(\alpha+30) olur.

Artık 0..60 derece aralığında 3 fazlı gerilim üretebilmek için gerekli süreleri biliyoruz. Şimdi de orta noktaya göre simetrik pwm dalga şekline bakalım ve Timer Compare registerlerine yüklenecek değerleri hesaplayalım.

SPWM8

Şekil 8

Şekil 8 de soldaki vektör diyağramda V4 ve V6 vektörleri ve aralarında kalan bölge üzerine konuşuyorduk. Şekilde sağdaki grafikte merkeze göre simetrik 3 ayrı PWM sinyal görülmektedir.

3 Pwm sinyalin zaman eksenine göre alabileceği lojik durumlar şekilde görülmektedir. V0 ve V7 sıfır boyutlu vektörlerdir. V4 ve V6 ise bizim ilgilendiğimiz 0 ve 60 derecedeki vektörlerimizdir. bu vektörlerin boyları T1 ve T2 süreleri ile ayarlanarak Vm ve Vk vektörlerini ürettiğini hatırlayın.

SPWM9

Öncelikle 000 ve 111 değerlerinin 0 boyutlu vektör olduğunu hatırlayın.

Bu yüzden bu iki vektör için de T0 süresi kullanılmıştır.

V4 vektörü T1 süresi kadar uygulanacaksa bu durumda şekilde sağ ve sol yandaki sürelerinin neden T1/2 alındığı anlaşılabilir.

Aynı şekilde V6 vektörünün uygulanma süresi T2 de merkeze göre simetrik iki adet T2/2 den oluşmuştur.

Bu durumda T_{pwm}=\frac{T_0}{4}+\frac{T_1}{2}+\frac{T_2}{2}+\frac{T_0}{2}+\frac{T_2}{2}+\frac{T_1}{2}+\frac{T_0}{4}=T_0+T_1+T_2 olarak hesaplanabilir.

RegA, RegB ve RegC 3 kanalli merkeze gore simetrik pwm sinyal ureten donanimda pals suresini belirleyen registerler olsun.

Merkeze göre simetrik yapıda, taşma registerinin iki katı değerde periyodu olan pals elde edildiğini hatırlayın. Dolayısı ile taşma değeri T=\frac{T_{pwm}}{2} olacaktır.

Bu durumda

T_1=\frac{T_{pwm}}{2}*sin(\alpha)
T_2=\frac{T_{pwm}}{2}*cos(\alpha+30)

RegA=\frac{T1}{2}+\frac{T2}{2}+\frac{T0}{4}
RegB=\frac{T2}{2}+\frac{T0}{4}
RegC=\frac{T0}{4}

Sözkonusu registerlere en fazla \frac{T_{pwm}}{2} degeri yüklenebileceğinden\frac{T_{pwm}}{2}=\frac{T1}{2}+\frac{T2}{2}+\frac{T0}{4}   T_{pwm}=T1+T2+\frac{T_0}{2} sınır değerdir.

Benzer şekilde V6 ve V2 vektörlerini kullanarak 60..120 derece aralığındaki hesaplamaları ve RegA, RegB, RegC registerlerine yüklenmesi gereken değerleri hesaplayabilirsiniz.

Tüm bu hesaplamaları yaptığınızda çok basit bir kural olduğunu farkedecek ve SVPWM konusunu kısa yoldan bu kural ile açıklayan dokümanların neden karmaşık ve zor anlaşılır olduğunu anlayacaksınız.

Halbuki karmaşık bir şey yok.

Bu yazı 2- Arm ve Asm kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.